विवेकवादी विजय

  गरीब अशिक्षित वर्गातल्या बायकांच्या "अंगात" येतं. सुशिक्षित पैसेवाल्या बायकांना "अवेकनिंग एक्सपीरीयन्स" होत असतात . मुळात आहेत दोन्ही मानसिक विकृतीच. जीवनातल्या समस्यांचं समाधान चुकीच्या ठिकाणी शोधायला गेलात तर तुमची लुबाडणूकच होईल. फॅमिली रिलेशनशिप प्रॉब्लम्स, हेल्थ प्रॉब्लम्स,करिअर मुळे येणारा स्ट्रेस ह्यामुळे आलेली निराशा माणसाला पर्मनंट सोल्युशन्स च्या शोधात भटकायला भाग पाडते. हे तथाकथित "पर्मनंट" सोल्युशन देण्याचा दावा अध्यात्माच्या आडून केला जातो. "अवेकनिंग" "डिवाईन ब्लीस" "एनर्जी हीलिंग" इत्यादी फॅन्सी नावाने हा गोरखधंदा चालतो. ह्याला बळी पडतात सुशिक्षित वर्गातली माणसं. (ह्यात महिलांचं प्रमाण अधिक ) असं असलं तरीही तिथं उपस्थित सगळेच्या सगळेच काही परमेश्वराच्या शोधात आलेले नसतात. बहुतांशी भुरटेच असतात. भारतीय संस्कृतीचे बळी ठरलेले, सेक्स बद्दल मनात कुंठा असलेले, विदेशी बायकांबद्दल कमालीचं आकर्षण असलेले, व्याभिचार तर करायचा परंतु तो धार्मिक वातावरणात करायचा हेतू घेऊन आलेले पापभीरू पुरुष इथं लुंगाळत असतात. अश्या "OY...

  कुंभार व्हा, गाढवांना तोटा नाही! कुठल्याही सत्संगात, अध्यात्मिक संस्थेत, आश्रमात जाल तर तिथं तुम्हाला सेवकांची एक भलीमोठी फौज बघायला मिळेल. हे सेवक (volunteers ) म्हणजे एक अशी जमात असते ज्यांचा पूर्णपणे ब्रेनवॉश झालेला असतो. ह्यांनी एक विशिष्ट गणवेश धारण केलेला असतो. प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर सारखेच भाव असतात. एकसारखी ह्यांची भाषा आणि देहबोली असते. प्रोग्रॅम्ड केलेल्या humanoid robots सारखे हे सोपवलेली कामं करत असतात. एक रोबोट जसा दिलेल्या कमांड नुसार काम करतो अगदी तसंच. कोणताही कल्ट (cult ) चालवण्यात ह्यांची खुप मोठी आणि मोलाची भूमिका असते. ह्यांच्याच श्रमावर सगळा कल्ट ऑपरेट होत असतो. हिटलरनं जसं त्याच्या बाजूने असलेल्या नागरिकांना एकसारखा गणवेश दिला होता, हातात शस्त्रे आणि काही घोषवाक्ये दिली होती अगदी तसेच हे सेवक असतात. फक्त ह्यांच्या हाती शस्त्रांच्या ऐवजी विक्रीसाठी विविध प्रचारसाहित्य असतं. (ह्यांच्या गुरूंनी आदेश दिला तर हे शस्त्रही उचलतात एवढा ह्यांच्या बुद्धीचा ताबा ह्यांनी गुरुच्या हाती सोपवला असतो.) ह्या सेवकांचे प्रकार असतात. फूलटाईम सेवक, पार्ट टाईम सेवक, पगारी सेवक, ...

  ईश्वरवादी (आस्तिक ) विरुद्ध निरीश्वरवादी (नास्तिक ) हा वाद फार जुना आहे. हे दोन्ही गट आपसात समन्वयाने, वादविवादरहीत जगु शकत नाहीत का? एकाच कुटुंबात दोन सदस्य आस्तिक अन दोन जण नास्तिक असतील तर ते एका घरात गुण्यागोविंदाने राहु शकत नाहीत का? देवावर श्रद्धा असणे किंवा नसणे हा प्रत्येकाचा वैयक्तिक विषय असला तरीही त्यांच्या विश्वासाचा एकमेकांच्या जगण्यावर बरा वाईट परिणाम होत असतो. समजा, बायको आस्तिक असेल अन नवरा नास्तिक तेव्हा तिथं दोघांमध्ये आपसी समजूतदारपणा नसेल तर रोजचे वाद होऊ शकतात. नवऱ्याला नॉनव्हेज खायची इच्छा झाली, पण नेमकी त्या दिवशी चतुर्थी असेल तर? आता दोघांपैकी एकाला आपल्या comfort चा बळी द्यावा लागेल. आज न खाता उद्याही खाता येईल, हा समंजसपणाचा प्रतिसाद नवऱ्याने द्यावा असं बहुतेकांचं मत इथं राहील. चतुर्थी काही रोज रोज येते का? म्हणून नवऱ्याने आपल्या इच्छेला होल्ड करावं हे सुज्ञपणाचं अन सभ्यपणाचं आहे कुणीही मान्य करेल. पण समजा त्याला एकट्यालाच दरवेळी तडजोड करून माघार घ्यावी लागत असेल तर? किंवा चतुर्थीसारखंच आठवड्यातून पाच दिवस कोणत्या ना कोणत्या देवाच्या वारामुळे नॉनव्हेज खा...

  आमच्या शहरात एका नावाजलेल्या महाराजांचा कार्यक्रम सुरु आहे. तोच महाराज ज्याच्या कार्यक्रमात रुद्राक्षासाठी चेंगराचेंगरी होऊन माणसं मेली होती. हा कार्यक्रम आमच्याच एरियात असल्याने दुपारी आणि सायंकाळी भयंकर ट्राफिक जाम लागतो. काही रस्ते बंद करुन वाहतूक वळवली जाते. कार्यक्रमस्थळी जाण्यासाठी रिक्षे मोटारी आणि बसेस खचाखच भरून जातात. बरीच मंडळी पैदल असते. ह्या गर्दीत पिवळ्या नारंगी शेड्सच्या साड्या नेसून बायकांची भीड खुप जास्त पाहायला मिळते. अधिकांश बहुजन गरीब मध्यमवर्गीय घरातल्या बायका. जीवाचा इतका आटापिटा करत ह्या बायका तिथं गर्दी करायला जातात. काय मिळत असावं त्यांना? एखाद्या कंपनीच्या कस्टमर केअर सेंटरवर तक्रारी-कॉल्सची संख्या वाढली असेल, किंवा त्यांच्या सर्व्हिस सेंटरवर रिपेरिंग आणि रिप्लेसमेंटसाठी ग्राहकांची गर्दी वाढली असेल तर ह्याचा असा अर्थ निघतो की ग्राहक प्रॉडक्टला घेऊन संतुष्ट नाहीत. हल्ली कधी नव्हे ते बुवा बाबांच्या सत्संगाना ऊत आलाय. ऑफलाईन ऑनलाईन बाबा, विविध भाषिक बाबा, विविध संप्रदायाचे बाबा, टोणे टोटके सांगणारे बाबा, 'हे खा ते नका खाऊ' सांगणारे बाबा, परची काढून भविष...

आमच्या घरी देव्हाऱ्यात पंचवीस तीस विविध देवी देवतांच्या मुर्त्या होत्या. अन आमच्या घराशेजारी राहात असलेल्या बौद्ध घरी बुध्दाची मुर्ती होती. आई सांगायची, तो "त्यांचा" देव आहे, आपला नाही. आपण हिंदू आहोत आणि आपले शेजारी बौद्ध आहेत ह्याची जाणीव लहानपणी आपोआप होत गेली. माझ्या घरचं वातावरण धार्मिक नव्हतं. कट्टरता तर मुळीच नव्हती. परंतु आपले देव वेगळे, त्यांचा देव वेगळा अशी पुसटशी सीमारेषा जाणवायची. बुद्ध "आपला" देव नसल्याने त्याच्यात इंटरेस्ट घेण्याचं कारण नव्हतं. नंतर आयुर्वेद शिकताना आम्हाला दर्शनशास्त्राचा अभ्यास करावा लागला. आस्तिक दर्शन आणि नास्तिक दर्शन अशी दोन शास्त्रे आपल्या भारतीय संस्कृतीत सन्मानाने अभ्यासली जातात हे माहित झालं. आम्हाला कोणताही एक टॉपिक निवडून त्यावर compilation बनवावं लागायचं. मी बौद्ध दर्शन निवडलं होतं. परंतु तो काळ इंटरनेटच्या सुरवातीचा असल्याने आणि आमच्यापाशी इंटरनेट उपलब्ध नसल्याने बौद्ध दर्शनाबद्दल रिसर्च कुठून आणि कसा करायचा ह्या पेचात पडलो. कॉलेजच्या ग्रंथालयात बौद्ध दर्शनावर काहीच साहित्य उपलब्ध नव्हतं. मग मी अकोल्यात एक दोन बौद्ध विहार...

लहानपणी स्पायडरमॅन सुपरमॅन म्हणजे खरेखुरे कॅरेक्टर्स वाटायचे. नंतर हळूहळू कळायला लागलं ते काल्पनिक पात्र आहेत. काल्पनिक म्हटल्यावर मग श्रद्धेला स्थान उरत नाही. हातातून दोऱ्या काढून ह्या इमारतीवरून त्या इमारतीवर उड्या मारणं, किंवा पॅन्ट च्या वरून लाल चड्डी नेसून हवेत उडणं शक्य नसते हे विज्ञान शिकल्यावर कळायला लागलं. ज्या पात्रांचं अस्तित्व सिद्ध करण्यासाठी ऐतिहासिक किंवा पुरातात्विक पुरावेच उपलब्ध नाहीत आणि ज्यांच्या बद्दल सांगण्यात आलेल्या चमत्कारीक कथा बुद्धि तर्क आणि विवेकाला घोडा लावून निव्वळ मुर्ख मनोरंजन करण्यासाठी लिहिण्यात आल्या आहेत अश्यांना फार गंभीरतेने घ्यायचं नसतं. विज्ञान वाचा, इतिहास समजून घ्या, दुधात केलेली पाण्याची भेसळ कशी पकडायची असते त्याची वैज्ञानिक पद्धत शिकून घ्या. पुरातात्विक पुरावे (archeological evidences ) काय असतात, ऐतिहासिक घटनांचे आणि ऐतिहासिक व्यक्तींच्या अस्तित्वाचे पुरावे कसे पडताळले जातात ह्याचं ज्ञान संपादन करा. अन्यथा.. काही वर्षांनी आणि स्पायडरमॅन पुण्यतिथी साठी वर्गणी मागायला तुमच्या दारात भक्तांच्या झुंडी उभ्या ठाकतील.. आणि म्हणतील "लिहा भाऊकड...

खुप वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे, एकदा माझे पेशन्ट असलेले एक हिंदुत्ववादी काका मला हिंदुत्वाची महिमा सांगत बसले होते. आपला धर्म खतरे में हैं, आणि आता आपण एकजूट व्हायला हवं वगैरे वगैरे. मी त्यांना म्हटलं, काका माझी गर्लफ्रेंड हिंदू आहे आणि मी पण हिंदूच आहे, पण तरीसुद्धा माझ्या जातीमुळे तिच्या घरचे आमच्या लग्नाला विरोध करतायत. तर तुम्हाला मी विनंती करतो, तुम्ही आणि तुमच्या हिंदुत्ववादी संघटनेचे सगळे कार्यकर्ते मिळून माझ्यासोबत माझ्या गर्लफ्रेंडच्या घरी चला आणि तिच्या घरच्यांना समजावून सांगा की मुलगा मुलगी दोघेही हिंदूच आहेत तर लग्नाला विरोध का करता? माझी एवढी मदत कराल का काका? ह्यावर काका म्हणाले, हा तुमचा वैयक्तिक प्रश्न आहे. आम्ही ह्यात काही करु शकत नाही. एवढं बोलून काका निघून गेले, परत कधी हिंदुत्वाच्या विषयावर माझ्याशी बोललेच नाहीत. ∞≈«»≠∞≈«»≠∞≈«»≠∞≈«»≠∞≈«»≠∞≈«»≠∞≈«» आजचा विषय जरा गंभीर आहे. गेल्या दिवाळीतच लिहिणार होतो परंतु टाळलं. दिवाळीच्या काही दिवसांपूर्वी मला वॉट्सपवर एक फॉर्वर्डेड व्हिडीओ आला. त्या व्हिडिओत काही मुस्लिम लोकांचा जमाव एका हिंदू व्यक्तीला घेरून चोप देत होता. फेसबुकवर...