पोस्ट्स

Featured Posts

ब्रेनवॉश

इमेज
त्या दिवशी बाजारात अचानक एक ओळखीची महिला समोर आली. मी ज्या अध्यात्मिक संस्थेत सत्संगाला जायचो तिथं ती माझ्यासोबतच सेवा द्यायला यायची. पांढरी शुभ्र साडी (त्या सत्संगातला ड्रेसकोड ) नेसूनच ती होती. आमची नजरानजर झाली परंतु तिनं माझ्याकडे पाहून न पाहिल्यासारखं केलं. कारण मी आता सत्संगात जात नसल्याने आणि नास्तिकतेचा प्रचार करत असल्याने मला ते लोक पसंत करत नाहीत. माझा द्वेष करतात. मला समोर पाहताच ते अनकम्फर्टेबल होऊन जातात. मला आठवतं ती महिला त्या सत्संगात सेवा देणाऱ्या महिलांपैकी सर्वात जास्त समर्पित अनुयायी होती. माझ्यासारखंच तिनेही आपल्या करिअरची वाट लावून आपलं जीवन सत्संगासाठी समर्पित केलं होतं . मी तर बाहेर पडलो पण ती अजूनही तिथेच चिकटून आहे. तिला सिस्टर शिवानीसारखं व्हायचं होतं . खूप वर्षांनी ती दिसली. पेहराव नेहमीसारखाच होता. पण चेहऱ्यावर अत्यंत उद्विग्न अन चिंताग्रस्त भाव. एखाद्या गंभीर मानसिक आजाराने ग्रस्त असल्यासारखा चेहरा झालेला होता. थकल्यासारखी खांदे पाडून ती रस्त्याच्या कडेकडेने चालत होती. मला तिची अवस्था दयनीय वाटली. असं असूनही मला पाहताच टाळण्याच्या कृतीतून तिचा अध्यात्मिक ...
 प्रेम , करुणा , परोपकार , मदतीची भावना ह्या मला आजकाल सदगुणविकृती आहेत कि काय असं वाटायला लागलं आहे.  ह्या मूल्यांचं भारी कौतुक केलं जातं . कारण प्रत्येकाला ह्या गोष्टी हव्या असतात ,  प्रत्येकाला प्रेम हवं असतं , करूणा हवी असते , मदत हवी असते. पण ती स्वतःतला गुण म्हणून नाही तर इतरांकडून ते अपेक्षित असतं . आपण इतरांकडून जी अपेक्षा करतो ती आपणही इतरांना देण्यासाठी सक्षम आणि तत्पर असलो पाहिजे हे मात्र फार कमी लोकांना उमगतं.  आम्हाला बालपणी घरी कोणतीही नैतिक मूल्ये असं बसवून उपदेश करून शिकवली गेली नाहीत.  बाबा प्राथमिक शाळेवर शिक्षक होते. तरीही त्यांनी कधीच आम्हाला मोठमोठे भारी शब्द वापरून उपदेश केले नाहीत.  पण ..  त्यांनी त्यांच्या आचरणातून वागण्याबोलण्यातून ती मूल्ये आमच्यात रुजवण्याचा प्रयत्न केला. पण तो प्रयत्नही इतका सायलेंट होता कि ती मूल्ये आमच्यात "रुजायलाच" पाहिजेत असा आग्रह किंवा अशी अपेक्षा त्यांनी केली नाही. ७०-८० च्या दशकातला एका खेड्यातल्या प्राथमिक शाळेवर शिकवणाऱ्या मास्तरला तेव्हा पगारच किती असायचा ? जेमतेम आपलं अन आपल्या कुटुंबाचं पोट भरे...
इमेज
"Mid brain activation" च्या नावाखाली डोळ्यांवर पट्टी बांधून पुस्तक वाचणे, रंग ओळखणे, खेळ खेळणे अशा प्रकारचे अनेक दावे काही जणांकडून केले जातात. पण हे दावे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून खोटे आणि फसवणूक करणारे असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. Mid Brain Activation म्हणजे काय? Mid Brain Activation ही एक गोंडस संकल्पना आहे जी मुख्यतः मुलांमध्ये "सुप्त शक्ती जागृत करणे", "फोकस वाढवणे", "अलौकिक क्षमता निर्माण करणे" असे दावे करत विकली जाते. यात 'थर्ड आय' किंवा 'pineal gland' सक्रिय करण्याच्या गोष्टी सांगितल्या जातात. यासाठी संगीत, ध्यान, डोळ्यांवर पट्टी, इत्यादीचा वापर केला जातो. डोळ्यांवर पट्टी बांधून वाचण्याचे प्रयोग – सत्य काय आहे? अनेक प्रकरणांत वैज्ञानिकांनी असे निरीक्षण केले आहे की ही मुले डोळ्यांवर हलकीशी छिद्र असलेली पट्टी लावतात किंवा ती योग्य पद्धतीने घट्ट बांधलेली नसते, त्यामुळे ते थोडं बघू शकतात. डोळ्यांखालून/शेजारून वाचन केले जाते. पूर्वीच शिकवलेले किंवा स्क्रिप्टेड असणे: काहींना आधीच माहिती दिलेली असते की काय विचारले जाणार आहे. प्रशिक्...
 नमस्ते दोस्तों,  मेरा नाम डॉक्टर विजय हैं और मैं एक नास्तिक (निरीश्वरवादी) हूँ. नास्तिक अर्थात ऐसा व्यक्ति जो ईश्वर ,अल्लाह, गॉड या किसी भी तरह की पारलौकिक शक्ति में विश्वास नहीं रखता।   लेकिन क्या मैं  शुरू से ही नास्तिक था ? नहीं , बिलकुल नहीं!  मैं बचपन से लेकर उम्र के पैंतीस साल तक बहुत ही धार्मिक और श्रद्धालु व्यक्ति था. मेरी ईश्वर के प्रति श्रद्धा और भक्ति अपार थी।  मेरी भक्ति एक आम इंसान की तरह केवल भौतिक मनोकामनाए पूरी करने के लिए नहीं थी, बल्कि ईश्वर का साक्षात्कार करके मोक्ष प्राप्त कर जीवन का कल्याण करने की तीव्र इच्छा से प्रेरित थी।  ईश्वर से मिलना, उनके दर्शन करना, और स्वयं को ईश्वर स्वरुप जानना यहीं मेरे जीवन का एकमात्र लक्ष्य बन चूका था।  इस परमलक्ष्य को प्राप्त करने के लिए मैं अपना जीवन समर्पित कर चूका था. लेकिन फिर ऐसा क्या हुआ जो आज मैं अपने आपको नास्तिक घोषित करता हूँ? इसी विषय पर आज मैं बात करनेवाला हूँ।   मेरी नास्तिकता ईश्वर से नाराजगी वाली नास्तिकता नहीं है. फिल्मों में आपने ऐसे किरदार देखे होंगे जो  किस...

"How To Become A Cult Leader"

इमेज
  "How To Become A Cult Leader" नेटफ्लिक्सवर 6 एपिसोड्सची ही डॉक्युमेंटरी सिरीज आहे. बघण्यासारखी आहे. जगातल्या आतापर्यंतच्या सर्वात जास्त वादग्रस्त कल्ट्स बद्दल माहिती दिलेली आहे. Charles Manson, Jim Jones, Shoko Asahara, Jaime Gomez इत्यादी विदेशी कल्ट लीडर्स आणि रजनीश ओशो, नित्यानंद, इस्कॉन इत्यादी भारतीय कल्ट्स बद्दलही उहापोह करण्यात आला आहे. कल्ट (Cult ) चा अर्थ होतो कसल्यातरी उदात्त भासणाऱ्या परंतु विचित्र आणि अतर्क्य अश्या उद्देशाने प्रेरित होऊन एकत्र आलेल्या माणसांचा समूह. अश्या समूहाचा एक म्होरक्या (लीडर / गुरु ) असतो. ह्या म्होरक्याच्या प्रत्येक आदेशाचं अनुपालन करण्यासाठी हा समूह वचनबद्ध असतो. मग ते आदेश बुद्धीला न पटणारे, तर्कात न बसणारे अन बरेचदा तर विक्षिप्त असेही असले तरी ते पालन करण्यासाठी ते अनुयायी कटीबद्ध असतात. कल्ट लीडरचा रोल असतो आपल्या अनुयायांना सतत निरनिराळ्या आज्ञा देऊन त्यांच्याकडून अनुपालन करवून घेणे. ह्या आज्ञा सहसा त्याच्या कल्टचा विस्तार करण्यासाठी प्रचार आणि प्रसार करण्यासंबंधी असतात. अनुयायांचा रोल असतो आपल्या लीडरने दिलेला आदेश सर्वतोपरी मानून...